มาตรฐานข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์

image

มาตรฐานข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์

มาตรฐานข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์หรือข้าวจีไอ (Geographical Indication ย่อว่า GI) ถือเป็นมาตรฐานข้าวที่ถูกขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์พ.ศ. 2546 เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของคนในชุมชนที่เกี่ยวข้องกับภูมิศาสตร์นั้นมีเอกลักษณ์และภูมิปัญญาของคนในชุมชนในการผลิตสินค้า โดยชื่อที่ใช้เรียกสินค้าข้าวนั้น ต้องได้รับการขึ้นทะเบียน GI เรียบร้อยแล้ว เช่น ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง เป็นต้น

 

การขึ้นทะเบียนข้าว GI

               - ชุมชนร่วมกันพิจารณาคัดเลือดพันธุ์ข้าวในท้องถิ่นที่มีลักษณะพิเศษ มีชื่อเสียง
มีความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับแหล่งปลูก มีวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น และคุณสมบัติของข้าวที่โดดเด่น

               - ชุมชน/ผู้เกี่ยวข้องในท้องถิ่นที่เป็นเจ้าของข้าวจีไอ ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ อาทิเช่น ศูนย์วิจัยข้าว ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าว หรือกองพัฒนาผลิตภัณฑ์ข้าว กรมการข้าว
เพื่อสนับสนุนการขอขึ้นทะเบียน

               - ชุมชนดำเนินการรวบรวมข้อมูล ประชุมจัดทำร่างคำขึ้นทะเบียนและจัดระบบควบคุมตรวจสอบในพื้นที่ และจัดทำคู่มือปฏิบัติงานสำหรับสมาชิกผู้ขอใช้ข้าว GI

               - ยื่นคำขอต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา

ขั้นตอนการผลิตสินค้าข้าว GI

1.เกษตรกรต้องอยู่ในพื้นที่การผลิตตามที่ระบุในขอบเขตของการผลิตสินค้าข้าว GI

2.เกษตรกรสมัครขอรับการรับรอง ข้าว GAP หรือข้าวอินทรีย์ ตามมาตรฐานที่กำหนดในคู่มือปฏิบัติงานสำหรับสมาชิกผู้ขอใช้ GI กับกรมการข้าว หรือหน่วยตรวจรับรองที่ได้รับรองระบบงานจากสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรลัอาหารแห่งชาติ (มกอช.)

3.เกษตรกรปฏิบัติตามข้อกำหนดตามมาตรฐานที่ขอการรับรอง (GAP,อินทรีย์) และตาม
ข้อปฏิบัติในคู่มือปฏิบัติงานสำหรับสมาชิกผู้ขอใช้ GI

4.ได้รับการตรวจรับรองมาตรฐานข้าว GAP หรือข้าวอินทรีย์ โดยกรมการข้าวหรือหน่วยตรวจรับรองที่ได้รับการรับรองระบบงานจากสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
(มกอช.) ตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในคู่มือปฏิบัติงาน

5. การปลิตสินค้าข้าว GI ต้องมีระบบที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับที่มาของสินค้าได้

6.หากต้องการติดตรารับรอง GI ให้ขออนุญาตใช้ตรา GI ต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา

 

ข้าวที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ 9 สินค้า

1.ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง

2.ข้าวฮางหอมทองสกลทวาปี

3.ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้

4.ข้าวเหลืองปะทิวชุมพร

5.ข้าวเจ๊กเชยเสาไห้

6.ข้าวหอมมะลิสุรินทร์

7.ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์

8.ข้าวก่ำล้านนา

9.ข้าวไร่ลืมผัว