ข้าวก่ำล้านนา

image

ลักษณะเด่น

ข้าวก่ำล้านนามีแหล่งปลูกอยู่หลายแหล้ง ข้าวก่ำดอยสะเก็ด ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วงเข้มหรือสีดำ เปลือกเมล็ดสีม่วง เมล็ดข้าวกล้องสีม่วง ข้าวก่ำอมก๋อย ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วงปนเขียว เมล็ดข้าวกล้องและเยื่อหุ้มเมล็ดสีม่วง ข้าวก่ำพะเยา ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วง มีเมล็ดข้าวกล้องสีม่วงเช่นกันข้าวก่ำพันธุ์พื้นเมือง ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วง สีม่วงปนเขียว หรือสีเขียว เมล็ดข้าวกล้องสีฟาง และสีฟางอมม่วง

คุณค่าทางโภชนาการ

  • มีสารสีม่วงแดงของเปลือกหุ้มเมล็ด คือ แอนโทไซยานิน (Anthocyanin) ช่วยการหมุนเวียนของกระแสโลหิต ต้านอนุมูลอิสระ ชะลอความเสื่อมของเซลล์ร่างกาย ช่วยป้องกันโรคหัวใจ
  • มีสารแกมมาโอไรซ่านอล (Gamma Oryzanol) ช่วยลดคอเลสเตอรอล ไตรกรีเซอลาย และเพิ่มระดับของ high density lipoprotein (HDL) ในเลือด ละยับยั้งการรวมตัวของเกล็ดเลือด ลดน้ำตาลในเลือด และเพิ่มระดับฮอร์โมนอินซูลินของคนเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง

กระบวนการผลิต

  • พื้นที่ผลิตอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แพร่ น่าน พะเยา และจังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งจะผลิตในระบบการผลิตข้าวแบบ GAP
  • การแปรรูป ผลผลิตข้าวเปลือกสีแปรสภาพเป็นข้าวกล้อง และข้าวสารโดยโรงสีตั้งอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แพร่ น่าน พะเยา และจังหวัดแม่ฮ่องสอน
  • บนหีบห่อระบุชื่อ “ข้าวก่ำล้านนา”

ความสัมพันธ์ระหว่างสินค้ากับแหล่งภูมิศาสตร์

               ข้าวก่ำล้านนา เป็นข้าวเหนียวดำที่เป็นอาหารของคนในถิ่นล้านนา เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยจะปลูกข้าวเหนียวขาวเป็นอาหารหลักในนาข้าว และจะปลูกข้าวเหนียวดำบริเวณต้นทางที่จะปล่อยน้ำเข้านา เพื่อให้น้ำที่ผ่านนาข้าวเหนียวดำ นำสารที่เป็นสีของใบข้าว เมล็ดข้าว ที่เรียกว่า สารแอนโทไซยานินไหลเข้าวนในนาเพื่อไล่แมลง และป้องกันการเกิดโรคต่างๆ ที่จะทำลายต้นข้าว ความเชื่อของชาวล้านนาว่า “ข้าก่ำ” เป็นพญา คือ เจ้าแห่งข้าวทั้งหลาย สามารถป้องกันภัยให้กับข้าวอื่นๆได้ และใช้เป็นวัตถุดิบในการทำขนมหวาน ในเทศกาลประเพณีต่างๆของชาวล้านนา